Korzystam

Piramidy to nie tylko egipska specjalność


  • 0
Kadr z filmu „Apocalypto”

Kadr z filmu „Apocalypto”

Myśląc o piramidach, mamy zazwyczaj przed oczami charakterystyczny widok z Gizy, z obowiązkowym wielbłądem jako elementem dekoracji. Choć piramidy z Egiptu są najbardziej znane, starożytne obiekty o takim kształcie znajdują się na każdym zamieszkałym kontynencie.

Nubia (Sudan)

Poza historycznym Egiptem piramidy wznoszono m.in. w pozostającej pod jego wpływem Nubii – krainie leżącej na terenach współczesnego południowego Egiptu i północnego Sudanu.

Zespół piramid w Meroe (Fot. Flickr/ Retlaw Snellac/Lic. CC by)

Zespół piramid w Meroe (Fot. Flickr/ Retlaw Snellac/Lic. CC by)

Nubijskie piramidy, których wysokość dochodzi do około 30 m, można oglądać m.in. w położonym nad Nilem, opuszczonym od wieków, starożytnym mieście Meroe. Była to stolica podbitego przez Egipt państwa Kusz.

Wyspy Kanaryjskie

Nieco bardziej na zachód są kolejne piramidy, będące jedną z atrakcji turystycznych Teneryfy. Ich kształt i wielkość znacząco odbiegają od tego, co znamy z Egiptu. Choć Wyspy Kanaryjskie znajdują się blisko afrykańskiego wybrzeża, wygląd piramid przywodzi na myśl raczej prekolumbijską Amerykę. W Güímarze, jednej z wiosek Teneryfy, można zobaczyć sześć piramid schodkowych.

Piramidy w Güímarze (Fot. Wikimedia Commons)

Piramidy w Güímarze (Fot. Wikimedia Commons)

Budowle te przez wiele lat były traktowane jako sterty kamieni, które rolnicy wyciągali ze swoich pól i składali w jednym miejscu. Pogląd ten zmienił dopiero Thor Heyerdahl, norweski podróżnik, który wcześniej swoimi wyprawami na prymitywnych łodziach dowiódł, że komunikacja pomiędzy odległymi kontynentami była możliwa już przed tysiącami lat.

Jak wykazały przeprowadzone przez Heyerdahla badania, piramidy wzniesiono nie z okolicznego budulca, ale z przetransportowanych w to miejsce skał wulkanicznych. Usytuowanie największej z piramid pozwala podczas przesilenia letniego oglądać podwójny zachód słońca, znikającego za kolejnymi szczytami gór. Piramidy w Güímarze pozostają jedną z archeologicznych zagadek – nie udało się ustalić, kto, kiedy i w jakim celu je zbudował.

Bośnia

Piramidy w Bośni kilka lat temu zapowiadały się na archeologiczną sensację. Ich odkrywca, Semir Osmanagić, zwrócił uwagę na nietypowy kształt wzgórz w pobliżu miejscowości Visoko i rozpoczął prace badawcze. Chciał udowodnić, że kształt ostrosłupa i zbocza zlokalizowane zgodnie z kierunkami geograficznymi nie mogą być dziełem natury. Budowniczymi piramid, których wiek Osmanagić oszacował na 14 tys. lat, mieli być Ilirowie, starożytny lud zamieszkujący ten rejon Bałkanów.

Wzgórza, które zdaniem Semira Osmanagicia są piramidami (Fot. Wikimedia Commons)

Wzgórza, które zdaniem Semira Osmanagicia są piramidami (Fot. Wikimedia Commons)

Badania prowadzone przez bośniackiego odkrywcę nie miały jednak wiele wspólnego z nauką, a z archeologią łączyło je jedynie to, że kopano w ziemi. Naukowcy z całego świata poddali “odkrycia” Osmanagicia miażdżącej krytyce, która w świetle współczesnej wiedzy archeologicznej wydaje się całkowicie uzasadniona.

Indonezja

Dużo bardziej prawdopodobna, choć na razie niepotwierdzona, jest za to hipoteza o gigantycznej piramidzie na Jawie. W pobliżu jawajskiego miasta Garut wznosi się góra Sadahurip. Podczas prowadzonych na niej badań, które dotyczyły dawnych klęsk żywiołowych, naukowcy doszli do wniosku, że to, co uważano za naturalną górę, może być dziełem rąk ludzkich.

Na razie nie wiadomo, czy to dzieło ludzi (Fot. Rockypanjaitan.blogspot.com)

Na razie nie wiadomo, czy to dzieło ludzi (Fot. Rockypanjaitan.blogspot.com)

Na ogłaszanie kolejnej archeologicznej sensacji jest jednak jeszcze za wcześnie – potwierdzenie lub obalenie tej hipotezy wymaga dalszych badań. Trzeba jednak przyznać, że Sadahurip jak na górę uformowaną siłami natury wygląda zaskakująco regularnie.

Meksyk

Prawdziwym rajem dla wielbicieli piramid jest Meksyk, a jedno z najbardziej znanych miejsc, gdzie można podziwiać azteckie piramidy, to Teotihuacán (‘miejsce, gdzie rodzą się bogowie’).

Teotihuacán - Piramida Słońca (Fot. Flickr/Olivier Bruchez/Lic. CC by-sa)

Teotihuacán – Piramida Słońca (Fot. Flickr/Olivier Bruchez/Lic. CC by-sa)

Teotihuacán - Piramida Słońca (Fot. Flickr/Olivier Bruchez/Lic. CC by-sa)

Teotihuacán – Piramida Słońca (Fot. Flickr/Olivier Bruchez/Lic. CC by-sa)

Było to wielkie miasto i centrum religijne, którego rozkwit przypadał na okres od II w. p.n.e. do II w. n.e. Prawdopodobnie to właśnie tam powstał system azteckich wierzeń oraz kalendarz. Wzdłuż tzw. Alei Zmarłych zbudowano w Teotihuacán liczne świątynie, a wśród nich Piramidę Słońca i Piramidę Księżyca.

Budowle imponują rozmiarami: największa Piramida Słońca przy wysokości 65 m ma podstawę o wymiarach 225 na 205 m! Warto pamiętać, że budowle te wznosiła cywilizacja nieznająca koła ani metalowych narzędzi.

Piramida Nisz w El Tajín (Fot. Wikimedia Commons)

Piramida Nisz w El Tajín (Fot. Wikimedia Commons)

Piramidy są również w mieście El Tajín, będącym przed wiekami stolicą państwa Totonaków. Choć państwo Totonaków zostało w końcu podporządkowane przez Azteków, świadectwem jego świetności pozostają niezwykłe piramidy. Najbardziej znaną z nich jest Piramida Nisz, w której umieszczono 365 otworów przypominających okna i drzwi.

Peru

Charakterystyczne budowle znajdują się także nieco bardziej na południe kontynentu amerykańskiego – w Peru. Ich budowniczymi byli Indianie Moche (Mochica), wznoszący piramidy na platformach z suszonych cegieł adobe. Ta dobrze rozwinięta i zamożna cywilizacja zbudowała m.in. Piramidę Słońca i Piramidę Księżyca.

Piramida Słońca (Fot. Flickr/madiko83/Lic. CC by)

Piramida Słońca (Fot. Flickr/madiko83/Lic. CC by)

Największa Piramida Słońca ma 41 m wysokości. Powstała na 18-metrowej platformie o długości boków 340 na 220 m. Rozmach budowniczych Moche dotyczył nie tylko piramid – poza świątyniami prekolumbijscy inżynierowie stworzyli m.in. liczący 113 km długości kanał nawadniający.

Gwatemala

Budowniczymi piramid byli również Majowie. Ich piramidy i dawną stolicę – Tikal – można zobaczyć m.in. w filmie „Apocalypto”. Choć dzieło Mela Gibsona zawiera sporo architektonicznych przekłamań i wpadek, daje pogląd na to, jak mogły wyglądać te miejsca w czasach schyłku cywilizacji Majów.

Tikal - górujące nad dżunglą szczyty świątyń (Fot. Flickr/ archer10 (Dennis)/Lic. CC by-sa)

Tikal – górujące nad dżunglą szczyty świątyń (Fot. Flickr/ archer10 (Dennis)/Lic. CC by-sa)

Schodkowe piramidy Majów nawet teraz robią niesamowite wrażenie. Okolica jest porośnięta dżunglą, nad którą dominują wysokie szczyty świątyń. Poza sześcioma najwyższymi piramidami w Tikal znajdują się ruiny wielu innych. Miasto liczyło około 125 km kw., a znaczna część stanowisk wciąż jeszcze nie została zbadana.

Tikal – świątynia Wielkiego Jaguara (Fot. Flickr/ archer10 (Dennis)/Lic. CC by-sa)

Tikal – świątynia Wielkiego Jaguara (Fot. Flickr/ archer10 (Dennis)/Lic. CC by-sa)

Podane w tym artykule przykłady nie wyczerpują tematu budowli przypominających piramidy – wśród wielu piramid z całego świata wystarczy wspomnieć choćby o mezopotamskich zigguratach czy biblijnej wieży Babel.

Podobieństwo piramid z różnych kontynentów stanowi od lat pożywkę dla wielbicieli teorii spiskowych i paranauki. W rzeczywistości, choć kształt piramidy znajdziemy w różnych częściach świata, budowle różnią się m.in. czasem powstania, rodzajem budulca, sposobem budowy czy pełnioną funkcją.

Kształt zbliżony do piramidy był dla starożytnych jedyną możliwością wznoszenia bardzo wysokich budowli. Dawne cywilizacje, nie dysponując technologiami, które współcześnie pozwalają budować sięgające chmur wieżowce o niewielkiej podstawie, radziły sobie tak, jak potrafiły i jak pozwalał im rozwój technologiczny.

Powiązane wpisy

[FM_form id="2"]
Korzystam
Ekozabawki – nowa odsłona
Korzystam
Liam Neeson, czyli druga młodość aktora
Korzystam
Psychoterapeuta w roli głównej