Korzystam

Więcej niż dworzec


100 lat temu otworzono jeden z najsłynniejszych dworców kolejowych na świecie – nowojorski Grand Central. Ale to niejedyny dworzec wart uwagi. Nasza trasa będzie wiodła przez Londyn, Madryt, Lizbonę, Mumbaj. Odjazd!

(Fot. Flickr/brianac37 /Lic. CC by)

(Fot. Flickr/brianac37 /Lic. CC by)

Grand Central (Nowy Jork)

Nowojorski Grand Central Terminal, który w tym roku świętuje swoje stulecie, to jeden z najbardziej znanych dworców kolejowych na świecie. Uwieczniony w wielu filmach , m.in. „Północ, północny zachód” Alfreda Hitchcocka czy „Ojcu chrzestnym” Francisa Forda Coppoli, stał się jedną z wizytówek miasta i dumą nowojorczyków. Aż trudno uwierzyć, że w latach siedemdziesiątych były plany, aby go wyburzyć.

Monumentalny budynek dworca stoi w centrum miasta przy 42. Ulicy, tuż obok Park Avenue. Jego budowa trwała blisko dziesięć lat i pochłonęła – w przeliczeniu na dzisiejszy kurs – 2 miliardy dolarów.

Gmach przykuwa uwagę zarówno na zewnątrz, jak i w środku. Najbardziej charakterystycznym elementem fasady jest ogromny zegar, otoczony rzeźbami greckich bogów: Heraklesa, Hermesa i Ateny. Oprócz tego jest tam również rzeźba inicjatora budowy gmachu, Corneliusa Vanderbilta, oraz orzeł, godło Stanów Zjednoczonych. W środku zaś (największe wnętrze publiczne w Nowym Jorku) wzrok przykuwa głównie czterostronny zegar, którego wartość szacuje się na 10-20 milionów dolarów. Poza tym turyści mogą zwiedzić tzw. Whispering Gallery (Galerię Szeptów), której akustyka pozwala na porozumiewanie się szeptem na odległość, czy Kissing Room (zwany obecnie Biltmore Room), gdzie pasażerów witali niegdyś pocałunkami ich bliscy.

Grand Cental to jednak nie tylko dworzec kolejowy, ale również popularne miejsce spotkań. Mieści się tam centrum handlowe, muzea, eleganckie sklepy, restauracje, w tym działający od otwarcia dworca Oyster Bar. Szacuje się, że dziennie przez ten obiekt przewija się blisko 750 tysięcy ludzi.

Dworzec King's Cross (Wikimedia Commons)

Dworzec King’s Cross (Wikimedia Commons)

Dworzec King’s Cross w Londynie

Sławę temu dworcowi przyniosła przede wszystkim J. K. Rowling. To tu znajduje się słynny peron 9 ¾. To z niego odjeżdżał między innymi Ekspres Hogwart, wiozący uczniów do Szkoły Magii i Czarodziejstwa w Hogwarcie.

Budynek dworca pamięta czasy królowej Wiktorii. Został on zaprojektowany przez Lewisa Cubitta. I choć monumentalny obiekt cały czas zachwyca, z czasem stawał się coraz mniej funkcjonalny. Dlatego przed igrzyskami olimpijskimi zapadła decyzja o jego gruntownej rewitalizacji. Za projekt odpowiedzialny był architekt John McAslan.

Tym, co nadało temu obiektowi nowoczesny charakter, jest szklany, falujący dach nad halą główną, który wielu może przywodzić na myśl sufit w British Museum. Wpuszczający wiele światła i odcinający się od czerwonych, ceglanych murów z czasów królowej Wiktorii dach czyni całość przytulnym i przyjaznym miejscem.

W czasie przebudowy zastosowano wiele nowoczesnych technologii, między innymi system fotowoltaiczny, który odzyskuje od 10 do 20% energii zużytej przez cały kompleks.

(Fot. Flickr/ hugh llewelyn/Lic. CC BY-SA)

(Fot. Flickr/ hugh llewelyn/Lic. CC BY-SA)

Dworzec kolejowy Atocha w Madrycie

Dżungla na dworcu? Czemu nie. Takie rzeczy są możliwe w Madrycie. Na blisko 4000 m kw. swój dom znalazło około 7 tys. roślin z 260 gatunków. Dodatkowo znajduje się tam staw z ponad 20 gatunkami rozmaitych rozmiarów żółwi i ryb. Niestandardowy ogród botaniczny jest efektem przebudowy dworca na przełomie lat 80. i 90., dokonanej przez Rafaela Moneo. Wtedy to również w budynku powstały liczne kafejki, sklepiki, a także kluby nocne.

Obecny dworzec zbudowano pod koniec XIX wieku. Budową, która trwała 4 lata, kierował Alberto de Palacio, współpracownik Gustave’a Eiffela. Dworzec ten jest uważany za arcydzieło XIX-wiecznej architektury kolejowej. Ogromna hala z metalu i szkła skrywa pod falistym dachem 11 peronów, przejście podziemne i nadziemne oraz główny hol.

Dworzec Atocha to także świadek atak terrorystów z 11 marca 2004 roku. Zginęło wtedy 191 osób, a ponad 1800 zostało rannych. Zamach upamiętnia pomnik: 11-metrowy, szklany, przezroczysty cylinder, w którego środku znajdują się nazwiska ofiar.

(Fot. Flickr/guymoll/Lic. CC by)

(Fot. Flickr/guymoll/Lic. CC by)

Gare do Oriente (Lizbona)

Dworzec Wschodni powstał z myślą o dogodnej obsłudze wystawy EXPO w 1998 roku. Jego realizację powierzono słynnemu hiszpańskiemu architektowi i inżynierowi, Santiago Calatravie. W ciągu niespełna 5 lat ze stali, betonu i szkła stworzono węzeł komunikacyjny, który tworzą dworzec kolejowy, stacja metra i dworzec autobusowy.

Górna część kompleksu składa się z czterech peronów, na których stoi las kilkudziesięciu 20-metrowych kolumn. Wspierają one ażurową konstrukcję dachu o powierzchni prawie 19 tys. m kw. Konstrukcja przypomina rozpięte żagle lub sklepienie lizbońskiego klasztoru hieronimitów.

Z jasną, naziemną częścią kontrastuje szare wnętrze dworca, wykonane z betonu. Nisze i przestrzeń pod długimi żebrami rozświetlają kasy, punkty usługowe oraz sklepy. Szeroki, owalny korytarz zapewnia komunikację pomiędzy dworcem autobusów dalekobieżnych a wyjściami na perony, do metra oraz na przystanki komunikacji miejskiej.

Stacja Oriente nie traci uroku także nocą. Zmienia się w święcącą pajęczynę, do której prowadzą przerzucone nad ulicą przezroczyste kładki.

(Fot. Flickr/Christian Haugen/Lic. CC by)

(Fot. Flickr/Christian Haugen/Lic. CC by)

Chhatrapati Shivaji Terminus, Mumbaj

Dworzec pierwotnie nosił imię Wiktorii, królowej brytyjskiej, a zarazem cesarzowej Indii. Obecnego patrona, XVII-wiecznego założyciela państwa Maharasztra, zyskał w 1996 roku w związku z indyjską polityką zmian nazw geograficznych. Jednak mimo zmiany nazwy budynek stanowi symbol dawnego Bombaju jako gotyckiego miasta i głównego międzynarodowego portu handlowego w Indiach. Został zaprojektowany w II połowie XIX wieku przez Fryderyka Wilhelma Stevensa.

Budynek łączy gotyk wiktoriański, oparty na późnośredniowiecznych wzorach włoskich z tradycyjną architekturą indyjską. Dworzec zachwyca m.in. zachwyca piękną kamienną kopułą, wieżyczkami, ostrymi łukami, a także nieregularnym planem parteru, który nawiązuje do indyjskiej architektury pałacowej. Ten połączony wysiłek brytyjskich architektów i indyjskich rzemieślników doceniono w 2004 roku, kiedy to dworzec został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

 

Wejść, kupić jak najszybciej bilet, wsiąść do pociągu i odjechać – tak prawdopodobnie większość z nas korzysta z dworców kolejowych. A to błąd. Na ich przykładzie możemy się bardzo wiele dowiedzieć o historii architektury XIX-XXI wieku. Warto też pamiętać, że każdy z nich ma jakąś tajemnicę, historię do opowiedzenia.

[FM_form id="2"]
Korzystam
Kupuj prosto od rolnika
Korzystam
Ewolucja roli dziadków w wychowaniu
Korzystam
Margaret Thatcher – Żelazna Dama na ekranach kin